{"id":8986,"date":"2026-10-08T11:54:06","date_gmt":"2026-10-08T11:54:06","guid":{"rendered":"https:\/\/nck.krakow.pl\/kcc\/?p=8986"},"modified":"2026-10-08T13:17:47","modified_gmt":"2026-10-08T13:17:47","slug":"laboratorium-choreografia-rekreacji-nowej-huty-podsumowanie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nck.krakow.pl\/kcc\/blog\/laboratorium-choreografia-rekreacji-nowej-huty-podsumowanie\/","title":{"rendered":"Laboratorium: choreografia rekreacji Nowej Huty \u2013 podsumowanie"},"content":{"rendered":"\n\n\n\n\n

Jad\u0105c tramwajem, my\u015bl\u0119 o tym, jak fajnie by\u0142oby zawiesi\u0107 si\u0119 na uchwytach i zrobi\u0107 fiko\u0142ka.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Podsumowanie Laboratorium choreografii rekreacji Nowej Huty podczas 6.  Krakowskiego Festiwalu Ta\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n

Olga Turno<\/p>\n\n\n\n

Izabela Niepok\u00f3j<\/p>\n\n\n\n

Kiedy mia\u0142am siedem lat, wracaj\u0105c z zaj\u0119\u0107 z gimnastyki lub angielskiego, lubi\u0142am prosi\u0107 mam\u0119 o chwil\u0119 zabawy przed kolacj\u0105. Mieszkali\u015bmy w bloku z balkonem wychodz\u0105cym na patio, gdzie mie\u015bci\u0142 si\u0119 grodzony plac zabaw. Dzi\u0119ki temu mog\u0142am sama wychodzi\u0107 tam popo\u0142udniami, a mama co jaki\u015b czas wygl\u0105da\u0142a z balkonu, \u017ceby sprawdzi\u0107, czy wszystko w porz\u0105dku. Szczeg\u00f3lnie pami\u0119tam, \u017ce lubi\u0142am gra\u0107 z kole\u017cankami w chowanego zaklepywanego <\/em>\u2013 jest to troch\u0119 bardziej wymagaj\u0105ca wersja klasycznej gry w chowanego. Dodatkowa zasada jest nast\u0119puj\u0105ca: w  momencie zauwa\u017cenia miejsca, w kt\u00f3rym ukry\u0142a si\u0119 druga osoba, zar\u00f3wno szukaj\u0105ca, jak i chowaj\u0105cy musz\u0105 pobiec do \u201cbazy\u201d, aby \u201csi\u0119 zaklepa\u0107\u201d (regulowana \u2013 posiada w\u0142asne zasady<\/em>; jedna z sze\u015bciu cech zabawy wg. Rogera Cailliona[1]<\/sup><\/a>). Gra szczeg\u00f3lnie mi si\u0119 podoba\u0142a, poniewa\u017c by\u0142am do\u015b\u0107 niska i zwinna, wi\u0119c \u0142atwo by\u0142o mi si\u0119 wdrapa\u0107 do nieoczywistych kryj\u00f3wek. Poza tym bardzo szybko biega\u0142am, wi\u0119c niecz\u0119sto przegrywa\u0142am (niepewna \u2013 wynik nie jest z g\u00f3ry ustalony<\/em>). Baz\u0105 naszego podw\u00f3rka by\u0142a \u017c\u00f3\u0142ta karuzela, kt\u00f3ra sta\u0142a na samym \u015brodku patio (wyodr\u0119bniona \u2013 granice czasu i przestrzeni s\u0105 okre\u015blone<\/em>) i, opr\u00f3cz docelowego zastosowania, s\u0142u\u017cy\u0142a tak\u017ce jako miejsce obrad naszej podw\u00f3rkowej bandy (fikcyjna \u2013 wi\u0105\u017ce si\u0119 ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 wej\u015bcia w odmienn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107<\/em>). Jednego razu, w wakacyjne popo\u0142udnie po pierwszej klasie, podczas rutynowego biegu do \u201cbazy\u201d, nagle poczu\u0142am, \u017ce moje ulubione rajstopki w kolorowe paski, kt\u00f3re mia\u0142am na sobie, rozrywaj\u0105 si\u0119 pod wp\u0142ywem styku mojego lewego kolana z kostk\u0105 brukow\u0105 na placu zabaw. Z mojej nogi zdar\u0142a si\u0119 sk\u00f3ra, powoduj\u0105c czerwone plamy na kolanie, nieprzyjemne pieczenie przy przemywaniu wod\u0105 utlenion\u0105, oraz nied\u0142ugi koniec zabawy i g\u0142o\u015bne westchni\u0119cie mamy, gdy wr\u00f3ci\u0142am do domu. Obra\u017cenia nie by\u0142y mocne, jednak wywo\u0142a\u0142y siln\u0105 niech\u0119\u0107 do dalszego uczestnictwa w grze \u2013 pewnie r\u00f3wnie\u017c ze wzgl\u0119du na straty poniesione w rajstopach. Przez kilka kolejnych dni nie chcia\u0142am wychodzi\u0107 na podw\u00f3rko i wola\u0142am bawi\u0107 si\u0119 w domu (dobrowolna \u2013 uczestnictwo nie jest obowi\u0105zkowe<\/em>). P\u00f3\u017aniej wyjecha\u0142am na tydzie\u0144 z babci\u0105 nad morze, a nast\u0119pnie sko\u0144czy\u0142y si\u0119 wakacje i zacz\u0119\u0142a si\u0119 druga klasa.<\/p>\n\n\n\n

Poza angielskim i gimnastyk\u0105, rodzice zapisali mnie na ta\u0144ce, \u017cebym po\u017cytecznie spo\u017cytkowa\u0142a swoj\u0105 energi\u0119 (bezproduktywna \u2013 nie prowadzi bezpo\u015brednio do wytworzenia d\u00f3br czy zysku<\/em>)[2]<\/sup><\/a>. Przez to nie mia\u0142am ju\u017c si\u0142y wychodzi\u0107 na podw\u00f3rko. Nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej przeprowadzili\u015bmy si\u0119 na inne osiedle. Na tamtym osiedlu nie by\u0142o jednak zwyczaju gry w chowanego zaklepywanego. Szybko jednak zapomnia\u0142am o sprawie dzi\u0119ki nowym kole\u017cankom poznanym na zaj\u0119ciach tanecznych. W klasyczn\u0105 zabaw\u0119 w chowanego zagra\u0142am jeszcze wiele razy w \u017cyciu. Do dzi\u015b jednak zastanawiam si\u0119, dlaczego tak bardzo lubi\u0142am t\u0119 \u201czaklepywan\u0105\u201d i budz\u0105c\u0105 tyle emocji wersj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Zabawa mo\u017ce opiera\u0107 si\u0119 m.in. na ruchu, zawrocie, ryzyku i fizycznym do\u015bwiadczeniu przestrzeni[3]<\/sup><\/a> \u2013 czytam \u2013 francuski teoretyk Roger Caillios okre\u015bla ten typ zabawy s\u0142owem ilinx<\/em>, a jako przyk\u0142ad takiej zabawy podaje taniec.  By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego zamiana popo\u0142udniowych zabaw w chowanego na zaj\u0119cia taneczne dokona\u0142a si\u0119 tak p\u0142ynnie. Obie aktywno\u015bci opiera\u0142y si\u0119 na ruchu i zaanga\u017cowaniu cia\u0142a, stwarzaj\u0105c przestrze\u0144 dla swobodnej ekspresji. Podczas warsztat\u00f3w stara\u0142y\u015bmy si\u0119 szuka\u0107 po\u0142\u0105cze\u0144 mi\u0119dzy tymi dwiema formami ruchu.<\/p>\n\n\n\n

Rze\u017aba spo\u0142eczna – infrastruktura spo\u0142eczna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W grach i zabawach w mie\u015bcie odnajduj\u0119 kosmos spo\u0142eczny. Nowy porz\u0105dek zast\u0119puj\u0119 starym, infrastruktur\u0119 budowlan\u0105 \u2013 infrastruktur\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Nie panuje tu chaos, bo granice nowego \u015bwiata wyznaczaj\u0105 regu\u0142y gry.<\/p>\n\n\n\n

Licz\u0119 do 23<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Miasto idealne to takie w kt\u00f3rym pustka zaprasza. W kt\u00f3rym mog\u0119 wype\u0142ni\u0107 j\u0105 sob\u0105 i gdzie jest miejsce na d\u0142ugie, rytmiczne potkni\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n

Mniej znaczy wi\u0119cej. Budowanie dzi\u015b wydaje si\u0119 zb\u0119dne. To, co wybudowane, stoi puste, a to, co si\u0119 buduje, to fikcja. Nagrody architektoniczne dostaj\u0105 architekci, kt\u00f3rzy zdecydowali si\u0119 nic nie budowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Uczymy si\u0119 zamieszkiwa\u0107 cia\u0142o, pok\u00f3j, ulice i miasto. Najpierw zamieszkujemy, budowanie odk\u0142adamy na potem. Poruszamy si\u0119 po mie\u015bcie idealnym zastanawiaj\u0105c si\u0119, kiedy zaczyna si\u0119 architektura, a ko\u0144czy proces spo\u0142eczny? Czy proces spo\u0142eczny mo\u017ce zacz\u0105\u0107 architektur\u0119, a nie na odwr\u00f3t?<\/p>\n\n\n\n

Stoj\u0119 okrakiem dop\u00f3ki kto\u015b nie przebiegnie mi\u0119dzy moimi nogami.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wtedy Maja m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n

\u2013 W pewien spos\u00f3b desakralizujemy figur\u0119 miasta. Rozszczelniamy jego granice wpuszczaj\u0105c w nie energi\u0119 dzieci\u0119cej wolno\u015bci. To w\u0142a\u015bnie dzieci dostrzegaj\u0105 potencja\u0142 w ka\u017cdym elemencie przestrzeni, nie zwa\u017caj\u0105c na ich \u2018zaprojektowan\u0105 niedost\u0119pno\u015b\u0107\u2019. Kr\u0119c\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 s\u0142up\u00f3w, skacz\u0105 po schodach i siadaj\u0105 na chodniku.<\/p>\n\n\n\n

Zastygam bez ruchu, kiedy na mnie patrzy.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Zadziwia mnie to, \u017ce wszystko co mijam, chodnik, po kt\u00f3rym chodz\u0119, zosta\u0142o zaplanowane, a zatem zosta\u0142 zaplanowany tak\u017ce spos\u00f3b mojego \u201cbycia\u201d w tej przestrzeni\u201d \u2013 dodaje Maja<\/p>\n\n\n\n

Z poziomu cia\u0142a wida\u0107 podniety[4]<\/sup><\/a> i przeszkody. Najlepiej rozumiej\u0105 to dzieci, kt\u00f3re w zwyk\u0142ym s\u0142upku widz\u0105 tysi\u0105c r\u00f3\u017cnych zastosowa\u0144. S\u0142upek jest tylko jednym z nich. Z nud\u00f3w kr\u0119c\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 jego osi. Zabawa poszerza rozumienie przestrzeni, od tak, zwyczajnie, w szczelinie mi\u0119dzy przystankiem a autobusem, dziecko na chwil\u0119 buduje sobie dom.<\/p>\n\n\n\n

Naciskam nogi. Przedmiot poruszy si\u0119 do przodu. Op\u00f3r zmieniam palcami.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wolny czas nie jest oczywistym sformu\u0142owaniem. Gospodarowanie nim nale\u017cy do zada\u0144 \u015bwiata pracy. Jest czas wolny i czas pracy, tak jakby\u015bmy prowadzili podw\u00f3jne \u017cycia. Czas konsumpcji i czas wytwarzania warto\u015bci, kt\u00f3rych wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 natur\u0119 trudno poj\u0105\u0107. Trudno poj\u0105\u0107 tak\u017ce ci\u0105g\u0142e poczucie nienasycenia mimo ci\u0105g\u0142ego przesycenia.<\/p>\n\n\n\n

W mie\u015bcie potrafi by\u0107 bardzo ciasno i g\u0119sto \u2013 poch\u0142aniam je ka\u017cdym zmys\u0142em, by\u0107 mo\u017ce nie mam wyboru. Jestem g\u0142odna i zm\u0119czona. Zm\u0119czenie powoduje zm\u0119czenie, jestem w ci\u0105gu obraz\u00f3w, a po wszystkim zostaj\u0119 pusta. Mo\u017cliwe, \u017ce pracuj\u0119 tymi samymi narz\u0119dziami, kt\u00f3rych u\u017cywam w czasie wolnym. Mo\u017cliwe, \u017ce jestem od nich uzale\u017cniona. Mo\u017cliwe, \u017ce pracuj\u0119 w domu i rzadko kogo\u015b spotykam twarz\u0105 w twarz. M\u00f3j kontakt z innymi lud\u017ami ogranicza si\u0119 do wiadomo\u015bci w aplikacji, nale\u017c\u0105cej do firmy, kt\u00f3ra zarabia na tym, \u017ce nie wychodz\u0119 z domu. Mo\u017cliwe, \u017ce nie wiedzia\u0142abym, jak si\u0119 zachowa\u0107 w pokoju pe\u0142nym ludzi. A jednak wiem, jak korzysta\u0107 z dworca, tak jak wiedz\u0105 to tysi\u0105ce innych ludzi. Mo\u017cliwe, \u017ce jest niewiele miejsc, w kt\u00f3rych czuj\u0119, jakbym by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 grupy.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Ziele\u0144 i przestrze\u0144 otwarta i cie\u0144, mniejszy ruch uliczny, murki, rze\u017aby, kolumny – to wszystko zaprasza do zabawy \u2013 Kuba.<\/p>\n\n\n\n

Pr\u00f3by definicji<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rekreacja<\/em> to bogate s\u0142owo. Mo\u017cna je rozumie\u0107 na r\u00f3\u017cne sposoby. Przedrostek \u2018re\u2019 sugeruje powt\u00f3rzenie. Kreacja to natomiast akt tworzenia. Rekreacja czyli odtwarzanie kojarzy si\u0119 z wykonywaniem dobrze znanej czynno\u015bci. Siadam na \u0142awce, zak\u0142adam nog\u0119 na nog\u0119. Odtworzy\u0142am niematerialne dziedzictwo zachodniej socjety. Mo\u017cna te\u017c my\u015ble\u0107 o rekreacji jako tworzeniu na nowo. Siadam na \u0142awce, zak\u0142adam nog\u0119 na nog\u0119 na nog\u0119 na nog\u0119 na nog\u0119 na nog\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Dla D\u017cesiki rekreacja to \u201cziele\u0144, br\u0105z, du\u017co drzew. Ludzie chodz\u0105cy na nogach i r\u0119kach; ma\u0142e istoty, kt\u00f3re lataj\u0105. Poruszanie nogami w zieleni. \u0141\u0105ka w parku, gra we frisbee, kt\u00f3re porywa\u0142 wiatr. Teren zielony uratowany przed rozbudow\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Rekreacja wydaje si\u0119 przedekspresyjn\u0105 form\u0105 sportu i gry \u2013 potencja\u0142em, kt\u00f3ry mo\u017ce, ale nie musi do nich prowadzi\u0107. W rekreacji zakl\u0119te s\u0105:  (1) bezcelowo\u015b\u0107 i (2) zabawa. Bezcelowo\u015b\u0107 przyjmuje form\u0119 na wp\u00f3\u0142 przypadkowego ruchu cia\u0142em wspieranego przyj\u0119tymi normami i kszta\u0142towanego napotkan\u0105 infrastruktur\u0105. Przypadkiem nie stan\u0119 na g\u0142owie na \u0142awce w parku, ale przypadkiem mog\u0119 przechodzi\u0107 akurat alejk\u0105 z \u0142awkami i usi\u0105\u015b\u0107. Zgi\u0119cie kolan pojawia si\u0119 jakby samo. Nikt nie uczy\u0142 mnie regu\u0142 spaceru ani siadania, a ju\u017c na pewno nie XVIII wieczni literaci, kt\u00f3rzy ze spacerowania uczynili akt sam w sobie i metod\u0119 poznawcz\u0105[5]<\/sup><\/a> .Regu\u0142y spaceru mam wpisane w cia\u0142o i s\u0105 one zgodne z regu\u0142ami miasta, kt\u00f3re zamieszkuj\u0119. Spaceruj\u0105c, badam je. Gdyby przenie\u015b\u0107 cia\u0142o z wpisanymi regu\u0142ami spaceru na pusty plac, gdzie by ono siad\u0142o?<\/p>\n\n\n\n

Przechodzimy do zabawy.<\/p>\n\n\n\n

Prawa Lewa Prawa Lewa. Zmieniam ci\u0119\u017car w kierunku chodnika<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zabawa wyznacza \u201emagiczny kr\u0105g\u201d[6]<\/sup><\/a> (Johan Huizinga), w kt\u00f3rym panuj\u0105 specyficzne regu\u0142y, zazwyczaj odmienne od tych panuj\u0105cych poza jego brzegami. Tradycyjnie tym terminem okre\u015bla si\u0119 np.: boisko, scen\u0119, namiot cyrku. W ramach rekreacji rozumianej jako aktywna forma sp\u0119dzania czasu wolnego, anga\u017cuj\u0105ca cia\u0142o i zmys\u0142y, zabawa wydarza si\u0119 w magicznym kr\u0119gu i korzysta z dramaturgii wydarzenia – kolejno\u015bci wydarze\u0144. Od bezcelowo\u015bci r\u00f3\u017cni si\u0119 tw\u00f3rczym, \u015bwiadomym stosunkiem wobec regu\u0142. Mo\u017cna gra\u0107 zgodnie z regu\u0142ami (zapisanymi w cia\u0142ach), anga\u017cuj\u0105c si\u0119 w swobodny automatyzm lub tworzy\u0107 nowe regu\u0142y na podstawie zastanego materia\u0142u (niesionego przez cia\u0142a).<\/p>\n\n\n\n

Kiedy gram, jestem ca\u0142a \u2013 rozumiem czas, relacje, przestrze\u0144 i rozumiem swoje w nich miejsce, mimo \u017ce przetwarzam je na r\u00f3\u017cne sposoby, testuj\u0119 jego kra\u0144ce i elastyczno\u015b\u0107. Przynale\u017c\u0119 do miejsca, kt\u00f3re tworz\u0105 przede wszystkim relacje. Wytwarza si\u0119 ni\u0107 porozumienia, cementuje przyja\u017a\u0144. Budujemy mosty, wchodzimy na w\u0142a\u015bciwy tor, dajemy sobie zielone \u015bwiat\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Kuba chce \u201cwchodzi\u0107 w interakcj\u0119 z miejscami i pr\u00f3bowa\u0107 wchodzi\u0107 w interakcje z osobami\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Stoi w kole, klaszcze, wylicza<\/em><\/p>\n\n\n\n

O magiczny kr\u0105g wcale nie jest \u0142atwo. Uparte poszukiwania magicznego kr\u0119gu mog\u0105 wi\u0105za\u0107 si\u0119 z przekornym dzia\u0142aniem, a to z kolei z zak\u0142\u00f3ceniem[7]<\/sup><\/a> danej przestrzeni. Tymczasowo\u015b\u0107 magicznych kr\u0119g\u00f3w (np.: zabawy podw\u00f3rkowe, protesty, manifestacje i strajki, dzia\u0142ania performatywne w przestrzeni miejskiej) mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z poczuciem utraty po ich zako\u0144czeniu, tak jak w czasie pandemii odczuli\u015bmy utrat\u0119 przestrzeni wsp\u00f3lnych. Powt\u00f3rzenie: \u201cteren zielony uratowany przed rozbudow\u0105. P\u0142acz\u0105ca wierzba, kt\u00f3rej chcia\u0142am si\u0119 uczepi\u0107. Cieszy\u0142am si\u0119 z wody, mimo \u017ce poziom by\u0142 niski\u201d – wspomina\u0142a D\u017cesika.<\/p>\n\n\n\n

Rekreacja jako tw\u00f3rcza praca na zastanym materiale, kt\u00f3ry przynosimy razem z naszymi do\u015bwiadczeniami, przetwarza regu\u0142y przestrzeni i relacje ze wsp\u00f3\u0142uczestnikami oraz widowni\u0105 (tymi, kt\u00f3rzy graj\u0105 wed\u0142ug innych regu\u0142, ale pozostaj\u0105 z nami w relacji). Innymi s\u0142owy – rekreacja gromadzi graczy, uczestnik\u00f3w czy u\u017cytkownik\u00f3w na nowe (lub odkryte na nowo) sposoby. Staje si\u0119 laboratorium praktyk spo\u0142ecznych, sposobem na refleksj\u0119 o odleg\u0142o\u015bci, jaka dzieli nas od s\u0105siad\u00f3w – u\u017cytkownik\u00f3w wsp\u00f3lnej przestrzeni.<\/p>\n\n\n\n

Licz\u0119 do 23<\/em><\/p>\n\n\n\n

Stoj\u0119 okrakiem dop\u00f3ki kto\u015b nie przebiegnie mi\u0119dzy moimi nogami<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zastygam bez ruchu, kiedy na mnie patrzy<\/em><\/p>\n\n\n\n

Naciskam nogi. Przedmiot poruszy si\u0119 do przodu. Op\u00f3r zmieniam palcami<\/em><\/p>\n\n\n\n

Prawa Lewa Prawa Lewa. Zmieniam ci\u0119\u017car w kierunku chodnika<\/em><\/p>\n\n\n\n

Stoj\u0119 w kole, klaszcz\u0119, wyliczam<\/em><\/p>\n\n\n\n

Rekreacja, choreografia, urbanistyka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Izabela Niepok\u00f3j i Olga Turno: rubryka o nas<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/a>Jako duet artystyczno-badawczy interesuj\u0105 nas kwestie zwi\u0105zane z zamieszkiwaniem. Ten pojemny termin oznacza dla nas przede wszystkim codzienno\u015b\u0107 – zadawanie pyta\u0144 o to, jak nasze cia\u0142a j\u0105 zamieszkuj\u0105 i jak mog\u0142yby zamieszkiwa\u0107. Przy choreografii \u201cBoisko\u201d prezentowanej na asfaltowym boisku do koszyk\u00f3wki na Osiedlu Przyja\u017a\u0144 w Warszawie i na boisku przy Teatrze Komuna Warszawa by\u0142y\u015bmy ciekawe choreografii wsp\u00f3\u0142zamieszkiwania domu przez wiele os\u00f3b. Wa\u017cnym kontekstem dla \u201cBoiska\u201d by\u0142 (i jest) kryzys mieszkaniowy, ale te\u017c mieszkaniowe innowacje takie, jak cho\u0107by sp\u00f3\u0142dzielnie lokatorskie i to w jaki spos\u00f3b dzielenie jednej przestrzeni z wieloma osobami wp\u0142ywa na nasz stosunek do niej. Laboratorium: choreografia rekreacji Nowej Huty jest kontynuacj\u0105 naszych zainteresowa\u0144 artystyczno-spo\u0142ecznych. Tym razem na warsztat wzi\u0119\u0142y\u015bmy has\u0142o: rekreacja<\/em> – po to by w \u201czabawny\u201d spos\u00f3b zastanowi\u0107 si\u0119 nad terenami publicznymi i ich dost\u0119pno\u015bci\u0105 oraz tym, co sprawia, \u017ce czujemy si\u0119 w mie\u015bcie swobodnie. Ciekawi\u0142o nas, w jaki spos\u00f3b urbanistyka wp\u0142ywa na spos\u00f3b poruszania si\u0119 w mie\u015bcie, czy jak ramuje rytmy dnia. W trakcie warsztat\u00f3w, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do poj\u0119cia \u201echoreografii spo\u0142ecznej\u201d[8]<\/sup><\/a>, przygl\u0105da\u0142y\u015bmy si\u0119 temu, jak architektura organizuje nie tylko przestrze\u0144, ale tak\u017ce cia\u0142a i relacje spo\u0142eczne w czasie wolnym.<\/p>\n\n\n\n

Klamka jest u\u015bciskiem d\u0142oni budynku<\/em><\/strong>[9]<\/sup><\/strong><\/sup><\/strong><\/a>, czyli przebieg warsztat\u00f3w w Krakowskim Centrum Choreograficznych<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Laboratorium: choreografia rekreacji Nowej Huty to projekt spo\u0142eczny, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w ramach 6. edycji Krakowskiego Festiwalu Ta\u0144ca pod has\u0142em przewodnim Przynale\u017cno\u015b\u0107<\/em> w Krakowskim Centrum Choreograficznym \u2013 Nowohuckim Centrum Kultury. Projekt wychodzi\u0142 od codziennych praktyk rekreacyjnych mieszka\u0144c\u00f3w. Chcia\u0142y\u015bmy stworzy\u0107 przestrze\u0144 wymiany i g\u0142\u0119bokiego namys\u0142u nad praktykami czasu wolnego. Wsp\u00f3lna rekreacja to okazja do bycia razem poza ramami codzienno\u015bci, osadzonego jednocze\u015bnie w codziennych przestrzeniach, takich jak nasze domy, parki, skwery i architektura rekreacyjna.<\/p>\n\n\n\n

W projekcie wzi\u0119\u0142y\/li udzia\u0142: Agnieszka Fli\u015bnik, Renata Hanarz, D\u017cesika Hoinkis, Aleksandra Jod\u0142owska, Maja Kaczmarczyk, Gabriela Marat, Justyna Miko\u015b, Sabina Pardiak, Wiktoria Wojas, Kuba Wo\u017aniak, Katarzyna \u201c\u017begluga\u201d \u017beglicka.<\/p>\n\n\n\n

Warsztaty zosta\u0142y poprzedzone nasz\u0105 wizyt\u0105 w Nowej Hucie, podczas kt\u00f3rej przeprowadzi\u0142y\u015bmy badanie terenowe przestrzeni rekreacyjnych dzielnicy, maj\u0105ce na celu zmapowanie miejsc, w kt\u00f3rych mieszka\u0144cy sp\u0119dzaj\u0105 czas wolny. Zale\u017ca\u0142o nam r\u00f3wnie\u017c na rozpoznaniu sposob\u00f3w poruszania si\u0119 po przestrzeni Nowej Huty oraz uchwyceniu ich specyfiki, uwarunkowanej uk\u0142adem urbanistycznym i architektur\u0105 dzielnicy. W trakcie pierwszej wizyty korzysta\u0142y\u015bmy z obserwacji uczestnicz\u0105cej i dokumentowa\u0142y\u015bmy nasz\u0105 prac\u0119 zdj\u0119ciami, rysunkami oraz nagraniami. Przeprowadzi\u0142y\u015bmy r\u00f3wnie\u017c kwerend\u0119 tekst\u00f3w archiwalnych o praktykach czasu wolnego w Nowej Hucie. Wizyta pozwoli\u0142a nam wyodr\u0119bni\u0107 obszary szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce nas zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem ruchowym, jak i przestrzennym.<\/p>\n\n\n\n

Wyb\u00f3r fotografii ma\u0142ej architektury i typ\u00f3w obiekt\u00f3w, kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 poszukiwanym przez nas elementom przestrzeni publicznej i mog\u0105 stanowi\u0107 potencjalny punkt wyj\u015bcia do zabawy oraz dzia\u0142a\u0144 ruchowych.<\/p>\n\n\n\n

Fot. 1-6.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Fot. 7-12.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Fot. 13-16.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Przygotowuj\u0105c warsztaty zdecydowa\u0142y\u015bmy si\u0119 pracowa\u0107 w przestrzeniach, kt\u00f3re mia\u0142y pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 reprezentacyjn\u0105 wg. projektu Tadeusza Ptaszyckiego \u2014 kierownika zespo\u0142u odpowiedzialnego za koncepcj\u0119 urbanistyczno-architektoniczn\u0105 Nowej Huty. Wyznaczy\u0142y\u015bmy obszar obejmuj\u0105cy Alej\u0119 R\u00f3\u017c, Plac Centralny oraz osiedle Centrum C, uwzgl\u0119dniaj\u0105c r\u00f3wnie\u017c oficyny budynk\u00f3w. W tej przestrzeni pracowa\u0142y\u015bmy podczas warsztat\u00f3w z uczestniczkami oraz to w\u0142a\u015bnie przez Alej\u0119 R\u00f3\u017c i Centrum C przebiega\u0142a finalna trasa spaceru performatywnego otwartego dla publiczno\u015bci. Miejsce wyda\u0142o nam si\u0119 szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce ze wzgl\u0119du na po\u0142\u0105czenie charakterystycznych form architektonicznych, pozwalaj\u0105cych dostrzec r\u00f3\u017cnorodne \u017ar\u00f3d\u0142a polskiego socrealizmu: renesans, widoczny mi\u0119dzy innymi w arkadowych witrynach sklep\u00f3w; barok, przejawiaj\u0105cy si\u0119 w skali i przysadzisto\u015bci budynk\u00f3w; oraz klasycyzm, obecny cho\u0107by w kolumnach podtrzymuj\u0105cych loggie. Istotnym elementem tej przestrzeni jest r\u00f3wnie\u017c g\u0119sta obecno\u015b\u0107 ma\u0142ej architektury, b\u0119d\u0105ca mi\u0119dzy innymi \u015bwiadectwem aktywnego u\u017cytkowania przestrzeni przez mieszka\u0144c\u00f3w i mieszkanki. W\u0142\u0105czenie do naszych dzia\u0142a\u0144 takich element\u00f3w jak stojaki na rowery i trzepaki oraz zaproszenie do \u0107wicze\u0144 na zabawach z dzieci\u0144stwa pozwoli\u0142o nam rozszerzy\u0107 s\u0142ownik ruch\u00f3w o gesty i figury znane z przesz\u0142o\u015bci. To w\u0142a\u015bnie one ostatecznie sta\u0142y si\u0119 osi\u0105 warsztat\u00f3w, pozwalaj\u0105c po\u0142\u0105czy\u0107 obserwacj\u0119 przestrzeni Nowej Huty z pami\u0119ci\u0105 cia\u0142a, ruchem i do\u015bwiadczeniami uczestnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Podczas samych warsztat\u00f3w skupi\u0142y\u015bmy si\u0119 na prze\u0142o\u017ceniu wcze\u015bniejszych obserwacji przestrzeni na dzia\u0142ania ruchowe i performatywne. Korzystaj\u0105c z bogatego zasobu wiedzy dotycz\u0105cego gier podw\u00f3rkowych, sprawdzi\u0142y\u015bmy mo\u017cliwo\u015bci rozci\u0105gania dostojnej przestrzeni Placu Centralnego. Zachowuj\u0105c zasad\u0119 bezpiecze\u0144stwa i nie zaburzaj\u0105c porz\u0105dku publicznego, uda\u0142o nam si\u0119 sprawdzi\u0107 mo\u017cliwo\u015bci adaptacyjne architektury i jej potencja\u0142 do wsparcia lub odci\u0105\u017cenia nas (bardzo cz\u0119sto fizycznego) podczas wszelkich zabaw ruchowych. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce renesansowe zdobienia blok\u00f3w okalaj\u0105cych osiedle \u015bwietnie nadaj\u0105 si\u0119 do tego by na nich przycupn\u0105\u0107, a geometryczne wzory kostki brukowej w przestrzeni arkad wyznaczaj\u0105 pole gry. G\u0142\u00f3wne arterie prowadz\u0105ce do miasta doskonale sprawdzaj\u0105 si\u0119 przy d\u0142ugodystansowym joggingu, za\u015b nowo postawione stojaki na rowery i troch\u0119 starsze dr\u0105\u017cki do suszenia prania mog\u0105 okazjonalnie s\u0142u\u017cy\u0107 jako miejska si\u0142ownia outdoorowa.<\/p>\n\n\n\n

Zwie\u0144czeniem tygodnia Laboratorium by\u0142 pokaz otwarty dla publiczno\u015bci, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 form\u0119 spaceru performatywnego w przestrzeni miejskiej. Interesowa\u0142o nas stworzenie takiej formy spotkania, w kt\u00f3rej ruch nie by\u0142by jedynie sposobem przemieszczania si\u0119 pomi\u0119dzy kolejnymi punktami, ale narz\u0119dziem poznawania i ponownego odczytywania przestrzeni. Poszczeg\u00f3lne miejsca na trasie wyznacza\u0142y kolejne zadania, \u0107wiczenia i zabawy, a ich uk\u0142ad pozwala\u0142 stopniowo budowa\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 partytur\u0119 ruchow\u0105. Poni\u017cszy diagram przedstawia poszczeg\u00f3lne elementy, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 baz\u0105 dla partytury oraz wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych budowa\u0142y\u015bmy kolejne dni warsztatowe.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Rys. 1. Autorka rysunku: Izabela Niepok\u00f3j.<\/p>\n\n\n\n

Baz\u0105 dla samego spaceru sta\u0142a si\u0119 przygotowana przez nas na podstawie pierwszych dni pracy z grup\u0105 warsztatow\u0105 \u201ePartytura rekreacji Nowej Huty\u201d. By\u0142a ona ram\u0105 spaceru performatywnego, w kt\u00f3rym okre\u015blone punkty przestrzeni odpowiada\u0142y konkretnym dzia\u0142aniom. Partytura \u0142\u0105czy\u0142a elementy zaczerpni\u0119te z obserwacji przestrzeni, \u0107wiczenia ruchowe, improwizacj\u0119 oraz gry i zabawy znane z dzieci\u0144stwa. Wa\u017cn\u0105 zasad\u0105 by\u0142o pozostawienie uczestnikom mo\u017cliwo\u015bci wyboru: do\u0142\u0105czanie do dzia\u0142ania w dowolnym momencie, od\u0142\u0105czanie si\u0119 od grupy, obserwowanie lub zatrzymywanie si\u0119. Zale\u017ca\u0142o nam na stworzeniu sytuacji, w kt\u00f3rej grupa mo\u017ce organizowa\u0107 si\u0119 wok\u00f3\u0142 okre\u015blonych dzia\u0142a\u0144, ale jednocze\u015bnie zachowuje mo\u017cliwo\u015b\u0107 indywidualnego reagowania na przestrze\u0144. Poni\u017cej zapis ram partytury wraz z map\u0105.<\/p>\n\n\n\n

PARTYTURA REKREACJI NOWEJ HUTY<\/p>\n\n\n\n

og\u00f3lna zasada na p\u0142askie przestrzenie: mo\u017cna wykonywa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 BAZY[10]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

1. ST\u00d3PKI (Aleja R\u00f3\u017c) – Maja<\/em> sygnalizuje kiedy zaczynamy spacer<\/p>\n\n\n\n

2. SPACER (do kolumn) – mo\u017cna wykonywa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 BAZY<\/p>\n\n\n\n

3. KOLUMNY x3 – posiadanie si\u0119:<\/p>\n\n\n\n