{"id":635,"date":"2009-05-15T08:24:16","date_gmt":"2009-05-15T08:24:16","guid":{"rendered":"http:\/\/foto-galeria.nck.krakow.pl\/?p=635"},"modified":"2017-04-18T13:42:33","modified_gmt":"2017-04-18T13:42:33","slug":"nowa-huta-najmlodsza-siostra-krakowa-cz-ii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/nowa-huta-najmlodsza-siostra-krakowa-cz-ii\/","title":{"rendered":"NOWA HUTA \u2013 najm\u0142odsza siostra Krakowa cz. II"},"content":{"rendered":"

Wystawa plenerowa<\/h1>\n

Wystawa czynna: 15 maja \u2013 31 sierpnia 2009, skwer\u00a0przed NCK<\/p>\n

Z okazji 750-lecia lokacji Miasta Krakowa na Placu Centralnym by\u0142a prezentowana wystawa \u201eNowa Huta najm\u0142odsza siostra Krakowa\u201d. W tym roku na terenach parku przy NCK przedstawimy wystaw\u0119 \u201eNowa Huta 1949-1997\u201d.<\/p>\n

Mogi\u0142a, Bie\u0144czyce, Czy\u017cyny, Plesz\u00f3w, Gr\u0119ba\u0142\u00f3w, Krzes\u0142awice, Lubocza \u2013 te miejscowo\u015bci znik\u0142y z mapy Ma\u0142opolski, a wydziedziczeni mieszka\u0144cy \u2013 gospodarze tych ziem \u2013 musieli znale\u017a\u0107 sobie nowe miejsce w \u017cyciu. Po 1949 roku powsta\u0142o tu nowe \u201esocjalistyczne\u201d, jak chcia\u0142a \u00f3wczesna w\u0142adza, miasto.<\/p>\n

Nowa Huta od 31 marca 1951 roku jest dzielnic\u0105 Krakowa. Ma 60 lat licz\u0105c od daty rozpocz\u0119cia budowy. W por\u00f3wnaniu z prastarym Krakowem to ledwie u\u0142amek historii, a jednak jest swoistym fenomenem nawet w europejskiej skali. Ma w sobie co\u015b, co nieustannie intryguje kolejne pokolenia historyk\u00f3w, socjolog\u00f3w, demograf\u00f3w, pisarzy, dziennikarzy i artyst\u00f3w pr\u00f3buj\u0105cych zmierzy\u0107 si\u0119 z tym osobliwym tematem. W ci\u0105gu kilku zaledwie dziesi\u0119cioleci ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 tu \u201ema\u0142a ojczyzna\u201d, dokona\u0142a si\u0119 integracja mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

Nowa Huta by\u0142a niew\u0105tpliwie wytworem politycznym, mia\u0142a neutralizowa\u0107 mieszcza\u0144ski, zachowawczy Krak\u00f3w. Jest okrzep\u0142ym i nadal rozbudowuj\u0105cym si\u0119 organizmem i bytem spo\u0142ecznym. \u015apiewano o niej piosenki, powstaj\u0105 filmy, audycje reporta\u017ce, ma znane i pr\u0119\u017cnie dzia\u0142aj\u0105ce obiekty kultury, salony wystawowe, teatry, szko\u0142y, obiekty sportowe. Wyros\u0142e z europejskiego ducha wielokierunkowe przedsi\u0119wzi\u0119cia w\u0142adz, instytucji i jednostek sprzyjaj\u0105 o\u017cywieniu tego miejsca, kreuj\u0105c w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej pozytywny obraz dzielnicy.<\/p>\n

W dziejach Nowej Huty zogniskowa\u0142y si\u0119 blaski i cienie ca\u0142ej powojennej historii Polski: pot\u0119\u017cne zrywy ku niepodleg\u0142o\u015bci, ale i fala wyw\u0142aszcze\u0144 w latach 50. XX w., prze\u015bladowania, ideologiczna indoktrynacja. Walka o w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, wolno\u015b\u0107 i w obronie wiary zosta\u0142a dobitnie wyra\u017cona w kwietniu 1960 r. obron\u0105 nowohuckiego krzy\u017ca. Dokona\u0142 si\u0119 wtedy radykalny zwrot w spo\u0142ecznej \u015bwiadomo\u015bci, co tak\u017ce skutkowa\u0142o zmian\u0105 wizerunku robotniczej dzielnicy Krakowa. W 1977 roku wybudowano tu pierwszy ko\u015bci\u00f3\u0142 \u2013 Ark\u0119 Pana w Bie\u0144czycach. Papie\u017c Jan Pawe\u0142 II w homilii wyg\u0142oszonej w czasie mszy \u015bw. odprawionej 9 czerwca 1979 roku przed opactwem OO. Cysters\u00f3w w Mogile przypomnia\u0142, \u017ce gdy budowano Nowa Hut\u0119 \u201emo\u017ce nie u\u015bwiadamiano sobie, \u017ce powstaje ona przy tym Krzy\u017cu, przy tej relikwii, kt\u00f3r\u0105 wraz z prastarym opactwem cysterskim odziedziczyli\u015bmy po czasach piastowskich\u201d. W latach 80. Now\u0105 Hut\u0119, bastion \u201eSolidarno\u015bci\u201d ogarn\u0119\u0142a pot\u0119\u017cna fala strajk\u00f3w, demonstracji. Od kuli funkcjonariusza SB zgin\u0105\u0142 Bogdan W\u0142osik, a jego pogrzeb by\u0142 wielk\u0105 manifestacj\u0105 na rzecz wolno\u015bci.<\/p>\n

Pierwszymi ofiarami komunizmu byli mieszka\u0144cy tutejszych wsi. O nich niemal zupe\u0142nie zapomniano, a przecie\u017c ponie\u015bli wielkie ofiary, utracili \u017cyzn\u0105 ziemi\u0119 i dobrze zorganizowane gospodarstwa \u2013 dorobek \u017cycia wielu pokole\u0144; za tzw. odszkodowania \u2013 je\u017celi je podj\u0119li \u2013 mogli sobie kupi\u0107 garnitur, radio lub zegarek na r\u0119k\u0119. Ludzie ci byli przepojeni mi\u0142o\u015bci\u0105 do Boga i Ojczyzny, kultywowali tradycje narodowe, ludowe i rodzinne. Latem 1949 roku nie pozwolono im nawet zebra\u0107 z p\u00f3l dojrzewaj\u0105cego zbo\u017ca. Zgromadzeni w\u00f3wczas na wzg\u00f3rzu pod kopcem Wandy patrzyli bezsilnie na te \u0142any, pomstowali. Wioski uleg\u0142y zburzeniu, ch\u0142opi rozproszeniu, a ludzkich krzywd nigdy nie wyr\u00f3wnano.<\/p>\n

\u201eNar\u00f3d, kt\u00f3ry traci pami\u0119\u0107, traci sumienie\u201d \u2013 pisa\u0142 Zbigniew Herbert. Nierzadkie uczucie niech\u0119ci i oboj\u0119tno\u015bci w stosunku do Nowej Huty obecnie zamienia si\u0119 w ciekawo\u015b\u0107 i sympati\u0119, co mo\u017cna zaobserwowa\u0107 daleko poza granicami naszego miasta, a nawet kraju.<\/p>\n

Dla jednych budowa nowego miasta i kombinatu metalurgicznego na zawsze pozostanie przekle\u0144stwem systemu komunistycznego usi\u0142uj\u0105cego zdegradowa\u0107 Krak\u00f3w jako o\u015brodek kultury i my\u015bli politycznej, a szczeg\u00f3lnie jako sanktuarium narodowe. Dla innych za\u015b by\u0142a i jest szans\u0105 na lepszy start \u017cyciowy, za\u0142o\u017cenie rodziny i awans spo\u0142eczny. Nie ma ju\u017c pomnika W\u0142odzimierz Iljicza Lenina, a huta jego imienia jest w\u0142asno\u015bci\u0105 prywatnego kapita\u0142u zagranicznego.<\/p>\n

Nowa Huta ch\u0119tnie przyjmowa\u0142a przybysz\u00f3w ze wszystkich niemal stron kraju. Wielu z nich uleg\u0142o asymilacji, inni zachowali odmienno\u015b\u0107 wzbogacaj\u0105c miasto o swoj\u0105 tradycj\u0119, kultur\u0119, sztuk\u0119, obyczaj, rzemios\u0142o… Wywarli wp\u0142yw na zmian\u0119 struktury spo\u0142ecznej Krakowa, cho\u0107 \u2013 paradoksalnie \u2013 niekoniecznie w zgodzie z intencjami w\u0142adzy komunistycznej. Sami r\u00f3wnie\u017c zyskali staj\u0105c si\u0119 krakowianami. Nie mo\u017cna pomin\u0105\u0107 tak\u017ce motyw\u00f3w gospodarczych i ekonomicznych ca\u0142ego przedsi\u0119wzi\u0119cia.<\/p>\n

Organizatorzy wystawy staraj\u0105 si\u0119 przywo\u0142a\u0107 og\u00f3lny klimat tych czas\u00f3w, ukaza\u0107 dynamik\u0119 i zakres przemian, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142y po II Wojnie \u015awiatowej. Od posadowienia Nowej Huty dzieli nas ju\u017c ponad p\u00f3l wieku, mo\u017cna wi\u0119c bez emocji i z szerszej perspektywy dziejowej oceni\u0107 okoliczno\u015bci, kt\u00f3re wp\u0142yn\u0119\u0142y na decyzj\u0119 o jej budowie. Sprzyja temu tak\u017ce klimat spo\u0142eczny i polityczny wolnego kraju. Dzi\u0119ki zachowanym zdj\u0119ciom i towarzysz\u0105cym im wspomnieniom w tym dyskursie nie brakuje g\u0142os\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w kilkunastu wiosek, m.in. Mogi\u0142y, Bie\u0144czyc, Czy\u017cyn, Pleszowa, Gr\u0119ba\u0142owa, Krzes\u0142awic i Luboczy.<\/p>\n

Tu nie by\u0142o biedy, ja\u0142owych ugor\u00f3w, zacofania, analfabetyzmu nawet. Ukazanie zapominanej powoli prawdy sprzed niespe\u0142na 60 lat traktujemy jako swoisty obowi\u0105zek tak\u017ce wobec potomk\u00f3w \u00f3wczesnych gospodarzy. Pami\u0119taj\u0105 oni, \u017ce to ich ojcowizna, z kt\u00f3rej zostali usuni\u0119ci dziadkowie, rodzice. Fotografia dokumentalna uwzgl\u0119dniaj\u0105c kontekst historyczny mo\u017ce \u0142agodzi\u0107 dawne krzywdy, spowodowa\u0107 realn\u0105 zmian\u0119 w postrzeganiu Nowej Huty i jej wsp\u00f3\u0142czesnego oblicza.<\/p>\n

Stare zdj\u0119cia uwieczni\u0142y miejsca, kt\u00f3rych w Nowej Hucie przewa\u017cnie ju\u017c nie ma, cho\u0107 przecie\u017c s\u0105 to te same tereny. Opracowana i zaprojektowana przez generalnego projektanta Tadeusza Ptaszyckiego koncepcja zagospodarowania terenu do dzi\u015b wyznacza zasadniczy kszta\u0142t miasta, cz\u0119sto jest traktowana przez specjalist\u00f3w jako wybitna kreacja urbanistyczna. Nowa Huta wzniesiona w swej pierwotnej cz\u0119\u015bci (dzi\u015b g\u0142\u00f3wnie obszar XVIII Dzielnicy) wed\u0142ug regu\u0142 realizmu socjalistycznego ma walory dostrzegane dopiero teraz, gdy opadaj\u0105 emocje, gdy wyros\u0142y kolejne pokolenia pionier\u00f3w, kt\u00f3rzy przed dziesi\u0105tkami lat wznosi\u0142y te domy i osiedla. Jej architektura, po\u0142o\u017cenie, zielone tereny z \u0142\u0105kami i inne walory mo\u017cna oceni\u0107 nie tylko spaceruj\u0105c i je\u017cd\u017c\u0105c szerokimi ulicami. Z lotu ptaka wida\u0107, \u017ce to miejsce jest wyj\u0105tkowe, zharmonizowane. To wszystko powsta\u0142o wskutek zaanga\u017cowania i wysi\u0142ku m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rym cz\u0119sto obca by\u0142a ideologia, kt\u00f3rzy szukali miejsca dla siebie i zaznali awansu spo\u0142ecznego. Nowohuckie osiedla by\u0142y zasiedlane przez dziesi\u0105tki tysi\u0119cy cz\u0119sto niewykwalifikowanych robotnik\u00f3w przyby\u0142ych z r\u00f3\u017cnych stron, w tym z biednej Ma\u0142opolski. Po\u015br\u00f3d nich byli repatrianci zza Buga i ci, kt\u00f3rzy szcz\u0119\u015bliwie wracali z ZSRR, ludzie z ziem odzyskanych, \u017co\u0142nierze AK, g\u00f3rale, \u015al\u0105zacy, Cyganie, Ukrai\u0144cy, Grecy… Niekt\u00f3rzy w\u0142a\u015bnie tu ukryli si\u0119 przed stalinowskimi represjami. Byli te\u017c rosyjscy specjali\u015bci zatrudnieni przy budowie miasta i kombinatu metalurgicznego tak wa\u017cnego dla powojennej odbudowy i industrializacji Polski.<\/p>\n

Na prze\u0142omie lat 40. i 50. XX w. przyby\u0142y tu tysi\u0105ce m\u0142odych ludzi o zr\u00f3\u017cnicowanych nawykach i standardach kulturowych. Bywa\u0142o, \u017ce inwentarz domowy czasami chowano w \u0142azienkach nowohuckich blok\u00f3w, a posi\u0142ki przygotowywano na ogniskach przed blokami. By\u0142y k\u0142\u00f3tnie, pija\u0144stwo, problemy obyczajowe i przest\u0119pczo\u015b\u0107, kt\u00f3re nie sprzyja\u0142y asymilacji. To pog\u0142\u0119bia\u0142o spo\u0142eczn\u0105 nieufno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy mieszka\u0144cami starego Krakowa a przybyszami \u201eze \u015bwiata\u201d. Kontrasty jednak zanika\u0142y, niepokoje ust\u0119powa\u0142y w miar\u0119 up\u0142ywu lat oraz dojrzewania nowych pokole\u0144. Proces adaptacji przyspiesza\u0142y wzrastaj\u0105cy poziom kultury i homogenizacja \u017cycia spo\u0142ecznego. Nowohucianie stawali si\u0119 krakowianami.<\/p>\n

Zamieszczone w albumie i na wystawie zdj\u0119cia przywo\u0142uj\u0105 uniwersalne refleksje o drogich ka\u017cdemu cz\u0142owiekowi korzeniach okre\u015blaj\u0105cych jego miejsce na ziemi, daj\u0105cych poczucie bezpiecze\u0144stwa, pokazuj\u0105, jak wa\u017cna jest ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 kultury, ludzka pami\u0119\u0107 i \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci. Czy pami\u0119\u0107 indywidualna i zbiorowa oraz lepsza znajomo\u015b\u0107 historycznych ju\u017c reali\u00f3w pomo\u017ce nam w \u015bwiadomym kszta\u0142towaniu przysz\u0142o\u015bci, czy te\u017c oka\u017ce si\u0119 ci\u0105\u017c\u0105cym i niepor\u0119cznym baga\u017cem? Sami oce\u0144my, gdy\u017c jest to sprawa subiektywna. Wydaje si\u0119, \u017ce stare fotografie mog\u0105 si\u0119 okaza\u0107 po\u017cyteczne szczeg\u00f3lnie dla m\u0142odszego pokolenia, kt\u00f3re chce si\u0119 dowiedzie\u0107 czego\u015b wi\u0119cej o swojej ma\u0142ej ojczy\u017anie. Wiedza, wra\u017cliwo\u015b\u0107 oraz osobiste do\u015bwiadczenie okre\u015bl\u0105 ich stosunek do tematu wystawy. Autentyzm zarejestrowanych na papierze fotograficznym ludzi, sytuacji i miejsc mo\u017ce u\u0142atwi\u0107 ocen\u0119 nieodleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Adam Gryczy\u0144ski<\/p>\n<\/blockquote>\n

\"01\"<\/a> \"02\"<\/a> \"03\"<\/a> \"04\"<\/a> \"05\"<\/a> \"06\"<\/a> \"07\"<\/a> \"08\"<\/a> \"09\"<\/a> \"10\"<\/a> \"11\"<\/a> \"12\"<\/a> \"13\"<\/a> \"14\"<\/a> \"15\"<\/a> \"16\"<\/a> \"17\"<\/a> \"18\"<\/a> \"19\"<\/a> \"20\"<\/a> \"21\"<\/a> \"22\"<\/a> \"23\"<\/a> \"24\"<\/a> \"25\"<\/a> \"26\"<\/a> \"27\"<\/a> \"28\"<\/a> \"29\"<\/a> \"30\"<\/a> \"31\"<\/a> \"32\"<\/a> \"33\"<\/a> \"34\"<\/a> \"35\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wystawa plenerowa Wystawa czynna: 15 maja \u2013 31 sierpnia 2009, skwer\u00a0przed NCK Z okazji 750-lecia lokacji Miasta Krakowa na Placu Centralnym by\u0142a prezentowana wystawa \u201eNowa Huta najm\u0142odsza siostra Krakowa\u201d. W tym roku na terenach parku przy NCK przedstawimy wystaw\u0119 \u201eNowa Huta 1949-1997\u201d. Mogi\u0142a, Bie\u0144czyce, Czy\u017cyny, Plesz\u00f3w, Gr\u0119ba\u0142\u00f3w, Krzes\u0142awice, Lubocza \u2013 te miejscowo\u015bci znik\u0142y z mapy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":636,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,6],"tags":[],"class_list":["post-635","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-14","category-wystawy"],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/635"}],"collection":[{"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=635"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/635\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2146,"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/635\/revisions\/2146"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/media\/636"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=635"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=635"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=635"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}