![\"zych1\"](\"http:\/\/foto-galeria.nck.krakow.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/zych1.jpg\")
![\"zych2\"](\"http:\/\/foto-galeria.nck.krakow.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/zych2.jpg\")
![\"zych3\"](\"http:\/\/foto-galeria.nck.krakow.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/zych3.jpg\")
![\"zych4\"](\"http:\/\/foto-galeria.nck.krakow.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/zych4.jpg\")
![\"zych5\"](\"http:\/\/foto-galeria.nck.krakow.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/zych5.jpg\")
![\"zych6\"](\"http:\/\/foto-galeria.nck.krakow.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/zych6.jpg\")
<\/p>\n7 pa\u017adziernika \u2013 14 listopada 2010 r., bud. A<\/p>\n
<\/p>\n
Zobaczy\u0107 \u015bwiat w ziarenku piasku,
\nNiebiosa w jednym kwiecie z lasu.
\nW \u015bci\u015bni\u0119tej d\u0142oni zamkn\u0105\u0107 bezmiar,
\nW godzinie \u2013 niesko\u0144czono\u015b\u0107 czasu.
\nWilliam Blake<\/i><\/p>\n
<\/p>\n
To, \u017ce fotografika sta\u0142a si\u0119 odr\u0119bn\u0105 dziedzin\u0105 dzia\u0142alno\u015bci artystycznej, wiedz\u0105 dzi\u015b wszyscy. Rzecz w tym, \u017ce z tego stwierdzenia korzysta\u0107 zaczyna olbrzymia rzesza ludzi pos\u0142uguj\u0105cych si\u0119 aparatem fotograficznym, kt\u00f3rzy pretenduj\u0105 do artystycznych awans\u00f3w, po prostu fotografuj\u0105c otaczaj\u0105cy ich \u015bwiat. I cz\u0119sto spotka\u0142em si\u0119 z lud\u017ami, kt\u00f3rzy zakupiwszy drogi sprz\u0119t zaczynali sw\u0105 karier\u0119 \u201etw\u00f3rc\u00f3w\u201d. Polega\u0142a ona na przyci\u015bni\u0119ciu magicznego guzika w bardziej magicznym i automatycznym aparacie. Nie o takim fotografowaniu tu mowa. W przypadku Jana Zycha, r\u00f3wnie utalentowanego, co pracowitego obserwatora \u015bwiata i ludzi, ka\u017cdy dostrze\u017ce uczulonego na pi\u0119kno artyst\u0119. Kiedy\u015b wielki Lutos\u0142awski powiedzia\u0142 mi: \u201eWirtuozeria zaczyna si\u0119 w muzyce wtedy, gdy instrument ginie, a pozostaje sama muzyka ze sw\u0105 magi\u0105\u201d. S\u0105dz\u0119, \u017ce w przypadku Jana Zycha instrument, jakim jest aparat fotograficzny, te\u017c przesta\u0142 znaczy\u0107, pozosta\u0142a jedynie magia obrazu. Dotyczy to kompozycji i nastroju, a mo\u017ce szerzej, artystycznych prze\u017cy\u0107 tw\u00f3rcy. Przypominam jedn\u0105 z wystaw Jana zorganizowan\u0105 na Politechnice Krakowskiej. Stan\u0105\u0142em przed czarno-bia\u0142ym fotogramem wyobra\u017caj\u0105cym fragment naszego polskiego krajobrazu. By\u0142y to po prostu dwa drzewa, ale co\u015b szczeg\u00f3lnego uderzy\u0142o mnie w tym dziele.
\nOto przypomnia\u0142em pobyt w Amsterdamie. W muzeum stan\u0105\u0142em bezradny przy jednej akwaforcie Rembrandta pytaj\u0105c: \u2013 Jak on na Boga uzyskiwa\u0142 te efekty? Oto niekt\u00f3re plany jasne zaczynaj\u0105 wr\u0119cz \u015bwieci\u0107 i promieniowa\u0107. Czy jest jaka\u015b fluorescencja? A czer\u0144 ma sw\u0105 konsystencj\u0119 od zwyk\u0142ej, uzyskanej farb\u0105 drukarsk\u0105, a\u017c po t\u0119 zagadkow\u0105, tajemnicz\u0105, niemal \u201epiekieln\u0105\u201d w swej g\u0142\u0119bi. Przypomnia\u0142em to patrz\u0105c na fotogram Zycha. Dlaczego? Bo autor opanowa\u0142 jaki\u015b niedost\u0119pny dla innych spos\u00f3b operowania walorem. Niekt\u00f3re li\u015bcie drzew \u201eponad \u015bnieg bielsze si\u0119 sta\u0142y\u201d, a cienie nabra\u0142y g\u0142\u0119bi, z kt\u00f3r\u0105 zetkn\u0105\u0142em si\u0119 jedyny raz w \u017cyciu, zagl\u0105daj\u0105c owej pami\u0119tnej majowej nocy 1973 r. do wn\u0119trza grobu kr\u00f3la Kazimierza Jagiello\u0144czyka.
\n\u2013 Janie! Jak ty to robisz? Twoje drzewa \u015bwiec\u0105 na tle bia\u0142ych ob\u0142ok\u00f3w. Odpowiedzia\u0142 zwyczajnie \u2013 Wykorzysta\u0142em podczerwie\u0144, a li\u015bcie przecie promieniuj\u0105.
\nI to jest te\u017c jedna z cech tw\u00f3rczo\u015bci znakomitego artysty. Ci\u0105g\u0142e poszukiwania, doskonalenie swego warsztatu. Sta\u0142e osi\u0105gni\u0119cia i niezmienna skromno\u015b\u0107.
\nGdy wyje\u017cd\u017ca\u0142 na kra\u0144ce \u015bwiata szuka\u0107 kontaktu z Matk\u0105 Przyrod\u0105 nieskalan\u0105 cywilizacj\u0105 techniczn\u0105, to jakby wype\u0142nia\u0142 pos\u0142annictwo \u015awiatowej Organizacji Zdrowia. W jednym z jej raport\u00f3w czytamy (…) \u201ePrzy zagro\u017conej ludzkiej psychosferze, krajobraz nietkni\u0119ty dzia\u0142alno\u015bci\u0105 i brutalno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka staje si\u0119 stymulatorem zdrowia psychicznego\u201d. Zych by\u0142 w USA \u2013 w Arizonie, Nowym Meksyku, Utah i Colorado, by szuka\u0107 nie nowoczesno\u015bci, lecz powab\u00f3w Matki Przyrody. Widok\u00f3w, od kt\u00f3rych mieszkaniec Europy ju\u017c odwyk\u0142. Zafascynowa\u0142y one artyst\u0119, jak sam pisze: \u201eskal\u0105 czerwieni i barwami od ciemnej czerwieni do g\u0142\u0119bokiego b\u0142\u0119kitu\u201d. Zafascynowa\u0142y skal\u0105, czasem nieskalan\u0105 cisz\u0105, kiedy indziej odwieczn\u0105 pie\u015bni\u0105 wodospad\u00f3w i ocean\u00f3w.
\nKiedy\u015b ogl\u0105da\u0142em fotografie Krakowa wykonane przez Jana. Wawel i jego budowle zosta\u0142y uwiecznione przez r\u00f3\u017cnych artyst\u00f3w tysi\u0105ckrotnie. Teraz zobaczy\u0142em znane mi zabytki zupe\u0142nie inaczej. Zn\u00f3w wspomnienia osobiste. Jestem w Toledo w domu El Greca. To z tego okna malowa\u0142 on swe miasto podczas burzy. Co\u015b d\u0142awi mi gard\u0142o i gnie kolana. Mistrzu Domenico! Tyle razy podziwia\u0142em Twe dzie\u0142a, a teraz stoj\u0119 w miejscu, gdzie powstawa\u0142y. Janie! Pytam: \u2013 Jak uzyska\u0142e\u015b to tajemnicze o\u015bwietlenie wie\u017cy zegarowej i baszty z\u0142odziejskiej? Kiedy podpatrzy\u0142e\u015b t\u0119 poezj\u0119 nieba i chmur nios\u0105cych groz\u0119? Zych spojrza\u0142 jakby speszony szepn\u0105wszy: \u201eB\u00f3g pozwoli\u0142 to utrwali\u0107\u201d.
\nZastanawiaj\u0105ca jest wszechstronno\u015b\u0107 artysty, kt\u00f3ry w r\u00f3wnej mierze potrafi wczu\u0107 si\u0119 w skal\u0119 i nastr\u00f3j pejza\u017cu, wydoby\u0107 najg\u0142\u0119bsz\u0105 istot\u0119 dzie\u0142a architektonicznego, jego sylwety, bry\u0142y, detalu. R\u00f3wnocze\u015bnie jest perfekcjonist\u0105 w portrecie i scenach rodzajowych, bo tak trzeba nazwa\u0107 niekt\u00f3re zdj\u0119cia reporterskie. I jeszcze jedna cecha tego artysty. To nie stanowi ani przywary zawodu, ani nabytej rutyny, to cecha charakteru tw\u00f3rcy. Zych jest wsz\u0119dzie, gdzie co\u015b si\u0119 dzieje, co\u015b, co on uwa\u017ca za wa\u017cne i godne zarejestrowania dla historii miasta i kraju. Jest od lat zwi\u0105zany z Politechnik\u0105 Krakowsk\u0105. Mo\u017cna by go nazwa\u0107 \u201enadwornym fotografikiem Uczelni\u201d, ale r\u00f3wnocze\u015bnie jest przyjacielem rektora, dziekan\u00f3w, wielu generacji profesor\u00f3w. On sta\u0142 si\u0119 po prostu cz\u0119\u015bci\u0105 Uczelni. Tak jak po latach zosta\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 krakowskiego \u201ePrzekroju\u201d a nawet \u2013 wyznam to skrycie \u2013 \u201emoj\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105\u201d. I dlatego postanowi\u0142em opracowa\u0107 monografi\u0119 Jego pracowitego i \u2013 co ma w sztuce znaczenie \u2013 bezinteresownego \u017cycia.
\nPodziwiam cz\u0142owieka, kt\u00f3ry posiada archiwum 500.000 negatyw\u00f3w, w tym kilka tysi\u0119cy unikalnych. Dotycz\u0105 one zmar\u0142ych ju\u017c os\u00f3b, zabytk\u00f3w i fragment\u00f3w krajobrazowych. Jan Zych jest wielkim polskim artyst\u0105, cz\u0142onkiem Zwi\u0105zku Polskich Artyst\u00f3w Fotografik\u00f3w, AFIAP, honorowym cz\u0142onkiem Krakowskiego Towarzystwa Fotograficznego oraz Austriackiego Towarzystwa Fotograficznego. A wi\u0119c zataczamy kr\u0119gi og\u00f3lno\u015bwiatowe. Bo te\u017c gdzie Zych nie wystawia\u0142 i jakich nagr\u00f3d nie zbiera\u0142. Australia, Japonia, Brazylia, Indie, Singapur, Nowa Zelandia itd. Raczej napisa\u0107 wypada, gdzie swych dzie\u0142 nie wystawia\u0142 i nie zbiera\u0142 laur\u00f3w.
\nDla mnie ka\u017cda rozmowa z Janem jest osobliw\u0105 przyjemno\u015bci\u0105. Zn\u00f3w odwo\u0142am si\u0119 do dozna\u0144 subiektywnych. Gdyby za czas\u00f3w Cennino Cenniniego znana by\u0142a sztuka fotografowania, dopisa\u0142by on na pewno do swej ksi\u0105\u017cki \u201eRzecz o malarstwie\u201d par\u0119 rozdzia\u0142\u00f3w.
\nA zacz\u0105\u0142 by mo\u017ce tak: \u201e…Ustaw tedy swoj\u0105 kamer\u0119 w miejscu najdogodniejszym, przemy\u015bl co chcesz uwieczni\u0107 i czekaj sposobnej chwili…, itd.\u201d Tak mi Zych zaczyna\u0142 kiedy\u015b t\u0142umaczy\u0107 tajniki swego warsztatu. W jego przypadku jednak nie idzie jedynie o sfotografowanie tego, co chce uwieczni\u0107. On pracuje w swym laboratorium. To tam rodz\u0105 si\u0119 owe niepowtarzalne fla\u017colety i tremola jego obraz\u00f3w, barwnych i czarno-bia\u0142ych ujawniaj\u0105cych wirtuozeri\u0119 tej miary, \u017ce z widzem pozostaje tylko sztuka, a artysta skromnie staje z boku. M\u00f3g\u0142by Zych z posiadanych materia\u0142\u00f3w wyda\u0107 niejeden album. M\u00f3g\u0142by sta\u0107 si\u0119 bardzo bogatym i s\u0142awnym. On te dwa przymiotniki zamieni\u0142 na inne: skromny i pracowity. W tym te\u017c dopatruje si\u0119 niepowtarzalnych cech Jego osobowo\u015bci.<\/p>\n
Prof. Wiktor Zin Krak\u00f3w, czerwiec 2001 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wernisa\u017c fotografii 7 pa\u017adziernika \u2013 14 listopada 2010 r., bud. A Zobaczy\u0107 \u015bwiat w ziarenku piasku, Niebiosa w jednym kwiecie z lasu. W \u015bci\u015bni\u0119tej d\u0142oni zamkn\u0105\u0107 bezmiar, W godzinie \u2013 niesko\u0144czono\u015b\u0107 czasu. William Blake To, \u017ce fotografika sta\u0142a si\u0119 odr\u0119bn\u0105 dziedzin\u0105 dzia\u0142alno\u015bci artystycznej, wiedz\u0105 dzi\u015b wszyscy. Rzecz w tym, \u017ce z tego stwierdzenia korzysta\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13,6],"tags":[],"class_list":["post-1595","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-13","category-wystawy"],"wppr_data":{"cwp_meta_box_check":"No"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1595"}],"collection":[{"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1595"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1595\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1607,"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1595\/revisions\/1607"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nck.krakow.pl\/foto-galeria\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}